منصور براى اجراى نقشهء خودش اين بود كه نظر مسلمانان را از مكه و مدينه برگرداند . لذا بنايى به نام « قبة الخضراء » ساخت تا مردم بدانجا رفته اعمال حج بجا آورند و مقررى معمول اهل مدينه را قطع كرد . فقيه آن روز مدينه ( در ميان اهل تسنن ) كه مالك بن انس بود ، پس از استفتاى مردم مدينه در خلع بيعت منصور به خلع او فتوا داد . اهل مدينه از منصور دست كشيده با محمد بن عبد اللَّه از خاندان على عليه السلام بيعت كردند . كم كم كار محمد بالا گرفت و منصور با وى جنگيده با زحمت بسيار بر وى غلبه كرد و اهل مدينه دوباره با منصور بيعت كردند . با اينهمه ، مالك خلفاى عباسى را خليفه نمىدانست و چون حاكم مدينه جعفر بن سليمان عموى منصور اين را فهميد ، خشمگين گشت و مالك را احضار نموده و شانهء او را برهنه كرده بر آن تازيانه زد . » « 1 » ابن النديم در الفهرست در مقالهء مربوط به فقها در ذيل احوال محمد بن شجاع معروف به ابن الثلجى ، داستانى نقل مىكند كه نشان دهندهء سياست خلفاى عباسى در مورد ايرانيان ( البته ايرانيان غيرشيعه ) است . از اسحاق بن ابراهيم مصعبى نقل مىكند كه گفت : « خليفه مرا احضار كرد و گفت فقيهى را براى من انتخاب كن كه هم اهل حديث باشد و هم اهل قياس ، بلندبالا و خوش تيپ و خراسانى الاصل باشد ، از آنها باشد كه در دولت ما پرورش يافته‌اند كه طرفدار دولت ما باشد ، مىخواهم منصب « قضا » را به او بسپارم . اسحاق گفت به خليفه گفتم مردى با چنين اوصاف ، جز محمد بن شجاع ثلجى سراغ ندارم ؛ اجازه بدهيد با او مذاكره كنم . گفت بسيار خوب ، وقتى كه پذيرفت او را نزد من آر . اما محمد بن شجاع نپذيرفت ، گفت چرا بپذيرم ؟ نه به مال و ثروت احتياج دارم و نه به مقام و نه به شهرت . . . » « 2 » چنان كه مىدانيم در ميان فقهاى اهل تسنن ، چهار نفر به عنوان صاحب مذهب و صاحب مكتب خوانده مىشوند و تودهء تسنن تابع يكى از اين چهار پيشوا مىباشد ،

--> ( 1 ) . ترجمهء تاريخ تمدن ، ج 3 / ص 104 و 105 . ( 2 ) . الفهرست ، ص 305 .